Ιστορία 20ου αιώνου

**Μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους (1913–1940)

🟦 1. Η Ελλάδα μεγαλώνει (1913–1920)**
Μετά τη νίκη στους Βαλκανικούς πολέμους, η Ελλάδα διπλασιάζει τα εδάφη της και ενσωματώνει:

• Ήπειρο, Μακεδονία, Κρήτη, νησιά του Αιγαίου.
• Το 1913 δολοφονείται ο βασιλιάς Γεώργιος Α΄ και τον διαδέχεται ο Κωνσταντίνος Α΄.

🟦 2. Εθνικός Διχασμός (1915–1917)

• Διαφωνία μεταξύ Βενιζέλου και βασιλιά Κωνσταντίνου για το αν η Ελλάδα θα συμμετάσχει στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
• Ο Βενιζέλος θέλει να είναι με τους Συμμάχους, ο βασιλιάς ήθελε να διατηρήσει ουδέτερη στάση.
• Τελικά η Ελλάδα μπαίνει στον πόλεμο το 1917 με τον Βενιζέλο στην εξουσία.
• Получили контроль над Смирной на 5 лет - потому что Η Τουρκία έχασε

🟦 3. Μικρασιατική Εκστρατεία και Καταστροφή (1919–1922) - Ταινια ΣΜΊΡΝΑ

• Η Ελλάδα στέλνει στρατό στη Μικρά Ασία για να ελευθερώσει τους ελληνικούς πληθυσμούς.
• Αρχικά νίκες, αλλά το 1922 ο ελληνικός στρατός έχασε από τον Κεμάλ Ατατούρκ.
• Καταστροφή της Σμύρνης, χιλιάδες πρόσφυγες.
• Υπογράφεται η Συνθήκη της Λωζάνης (1923) – Ανταλλαγή πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.

🟦 4. Μεσοπόλεμος και Πολιτική Αστάθεια (1923–1936)

• Πολλές κυβερνήσεις και πραξικοπήματα.
• Προσπάθειες ένταξης των προσφύγων.
• Το 1935 επιστρέφει η βασιλεία με τον Γεώργιο Β’.

🟦 5. Καθεστώς Μεταξά (1936–1941) μεταβίβαση

• Ο Ιωάννης Μεταξάς εγκαθιστά δικτατορία (4 Αυγούστου 1936).
• Φασιστικού τύπου καθεστώς, λογοκρισία, εθνικισμός.
• Στις 28 Οκτωβρίου 1940 λέει «ΟΧΙ» στο ιταλικό τελεσίγραφο — ξεκινά ο Ελληνοϊταλικός Πόλεμος.
  Στην Ελλάδα επικρατεί Διχασμός

Ο Εθνικός Διχασμός
Ο Εθνικός Διχασμός (1915–1917) ήταν μια πολιτική και κοινωνική σύγκρουση στην Ελλάδα, που δίχασε τον λαό και το κράτος.

🔹 Ποιοι ήταν οι δύο αντίπαλοι:

• Από τη μία πλευρά: ο Βασιλιάς Κωνσταντίνος Αʹ
• Από την άλλη: ο **Πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος

🔹 Τι διαφωνία είχαν:**

• Ο Κωνσταντίνος ήθελε η Ελλάδα να μείνει ουδέτερη στον Αʹ Παγκόσμιο Πόλεμο.
• Ο Βενιζέλος ήθελε η Ελλάδα να μπει στον πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ (Γαλλία, Αγγλία, Ρωσία), για να κερδίσει εδάφη.

🔹 Τι συνέβη:

• Η Ελλάδα χωρίστηκε στα δύο:👉 Κυβέρνηση του βασιλιά στην Αθήνα👉 Κυβέρνηση του Βενιζέλου στη Θεσσαλονίκη
• Το 1917, με την πίεση των Συμμάχων, ο Κωνσταντίνος αναγκάστηκε να φύγει και ο Βενιζέλος ανέλαβε την εξουσία.

❗ Σημασία:
Ο Εθνικός Διχασμός άφησε βαθιά πληγή στην ελληνική κοινωνία, και επηρέασε τα γεγονότα που οδήγησαν στη Μικρασιατική Καταστροφή (1922).

Μικρασιατική Εκστρατεία και Καταστροφή (1919–1922)

Η Μικρασιατική Εκστρατεία ήταν η προσπάθεια της Ελλάδας να αυξείσει τα σύνορά της στη Μικρά Ασία (δυτική Τουρκία) μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

🗺 Ιστορικό πλαίσιο:

• Μετά τον Α' Παγκοσμίο Πολέμο, οι Σύμμαχοι (Αντάντ) επέτρεψαν στην Ελλάδα να παιρνεί τη Σμύρνη το 1919.
• Η Συνθήκη των Σεβρών (1920) έδινε στην Ελλάδα εδάφη στη Μικρά Ασία.

⚔️ Τι συνέβη:

• Ο ελληνικός στρατός μπήκε βαθιά μέσα στην Μικρά Ασία, με στόχο την Άγκυρα.
• Οι τουρκικές δυνάμεις, υπό τον Μουσταφά Κεμάλ, ήταν πιο δυνατοί.
• Το 1922, οι Έλληνες ηττήθηκαν στρατιωτικά και υποχώρησαν.

🔥 Η Καταστροφή της Σμύρνης (Αύγουστος 1922):

• Οι τουρκικές δυνάμεις μπήκαν στη Σμύρνη.
• Ξέσπασε φωτιά που κατέστρεψε μεγάλο μέρος της πόλης.
• Πολλοί Έλληνες και Αρμένιοι σκοτώθηκαν ή εκτοπίστηκαν.

📌 Συνέπειες:

• Τραγική εξορία 1.500.000 Ελλήνων από τη Μικρά Ασία.
• Ανταλλαγή πληθυσμών με την Τουρκία (Συνθήκη της Λωζάνης, 1923).
• Πολιτική αστάθεια στην Ελλάδα.
• Τέλος της Μεγάλης Ιδέας (επέκταση ελληνικών εδαφών).
• Ισχυρό πολιτιστικό και κοινωνικό σοκ για τον ελληνικό λαό.

Γιατί πέθαναν τόσοι άνθρωποι στη Μικρασιατική Καταστροφή;

🔥 Αιτίες:

• Ο ελληνικός στρατός έχασε και έφυγε γρήγορα, αφήνοντας τον κόσμο χωρίς προστασία.
• Ο τουρκικός στρατός μπήκε στη Σμύρνη και έγιναν σκοτωμοί και φωτιές, κυρίως στις ελληνικές και αρμενικές γειτονιές.
• Το Σεπτέμβριο του 1922 ξέσπασε μεγάλη φωτιά και κάηκε μεγάλο μέρος της πόλης.Πολλοί άνθρωποι πέθαναν ή πνίγηκαν, προσπαθώντας να σωθούν.
• Τα ξένα πλοία στην περιοχή δεν βοήθησαν στην αρχή, αλλά μετά πήραν κάποιους πρόσφυγες.

❗ Λάθη της ελληνικής πολιτικής:

1. Υπερβολική φιλοδοξία:— Ο στρατός κινήθηκε πολύ βαθιά στην Ανατολία, χωρίς υποστήριξη.
2. Πολιτική αστάθεια:— συνγρούσεις μεταξύ το κινοβούλιο και τον Βασιλιά έκαναν τη χώρα αδύναμη.
3. Απομόνωση από τους Συμμάχους:— Μετά την επιστροφή του Κωνσταντίνου, η διπλωματική στήριξη χάθηκε.

Μεσοπόλεμος και Πολιτική Αστάθεια (1923–1936)
🔹 Ιστορικό Πλαίσιο
Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή (1922), η Ελλάδα περνάει μια δύσκολη περίοδο με πολλές πολιτικές αλλαγές και αστάθεια.

🔹 Από τη Μοναρχία στη Δημοκρατία

• Το 1924 καταργείται η βασιλεία και ιδρύεται η Α' Ελληνική Δημοκρατία.
• Ακολουθούν συχνές αλλαγές κυβερνήσεων και στρατιωτικά πραξικοπήματα.

🔹 Δικτατορία Πάγκαλου (1925–1926)

• Ο στρατηγός Θεόδωρος Πάγκαλος παίρνει την εξουσία με πραξικόπημα.
• Ανατρέπεται έναν χρόνο αργότερα.

🔹 Κυβέρνηση Βενιζέλου (1928–1932)

• ==Ο== Ελευθέριος Βενιζέλος ==φέρνει σταθερότητα και κάνει μεταρρυθμίσεις.==
• Η οικονομική κρίση του 1929 επηρεάζει σοβαρά την Ελλάδα → ύφεση και χρεοκοπία.

🔹 Νέα Πραξικοπήματα και Αντιπαλότητες

• Βενιζελικοί και αντιβενιζελικοί συγκρούονται.
• Το 1935 αποτυγχάνει νέο βενιζελικό πραξικόπημα.

🔹 Επιστροφή της Μοναρχίας (1935)

• Ο βασιλιάς Γεώργιος Β' επιστρέφει στον θρόνο μετά από δημοψήφισμα.

🔹 Προς τη Δικτατορία

• Το 1936, ο Ιωάννης Μεταξάς γίνεται πρωθυπουργός.
• Αρχίζει η δικτατορία της 4ης Αυγούστου.

**Καθεστώς Ιωάννη Μεταξά (1936–1941)

🔹 Πώς ξεκίνησε**

• Το 1936 υπήρχε πολιτική αστάθεια και φόβος για κομμουνιστική απειλή.
• Ο βασιλιάς Γεώργιος Β' όρισε τον Ιωάννη Μεταξά πρωθυπουργό.
• Στις 4 Αυγούστου 1936, ο Μεταξάς αναστέλλει το Σύνταγμα και εγκαθιδρύει δικτατορικό καθεστώς με τη στήριξη του βασιλιά.

🏛️ Χαρακτηριστικά του καθεστώτος

• Αυταρχική εξουσία χωρίς κοινοβούλιο ή εκλογές.
• Λογοκρισία στον Τύπο και καταστολή των αντιπάλων (ιδίως κομμουνιστών).
• Ίδρυση την ΕΟΝ (Εθνική Οργάνωση Νεολαίας) για τη διαπαιδαγώγηση των νέων με εθνικιστικές αρχές.
• Προπαγάνδα με συνθήματα όπως:«Πατρίς – Θρησκεία – Οικογένεια»

⚙️ Οικονομία και Κοινωνία

• Κρατικός έλεγχος της οικονομίας.
• Προστασία εργατών με εργατική νομοθεσία (π.χ. 8ωρο, άδειες).
• Παρά τα αυταρχικά μέτρα, υπήρξαν κάποιες κοινωνικές βελτιώσεις.

🌍 Διεθνείς Σχέσεις

• Ο Μεταξάς κράτησε ουδέτερη στάση ανάμεσα σε Άξονα και Συμμάχους.
• Παρότι είχε θαυμασμό για τον Μουσολίνι και τον Χίτλερ, προσπάθησε να διατηρήσει ισορροπία.

🇬🇷 Το Όχι και ο Πόλεμος του 1940

• Στις 28 Οκτωβρίου 1940, η Ιταλία ζήτησε να βάλει ιταλοικά στρατεύματα στην Ελλάδα
• Ο Μεταξάς απάντησε «ΟΧΙ», και ξεκίνησε ο Ελληνοϊταλικός Πόλεμος.
• Ο ελληνικός στρατός νίκησε στην Αλβανία, ενισχύοντας το ηθικό του λαού.

⚰️ Θάνατος Μεταξά – Τέλος καθεστώτος

• Ο Μεταξάς πέθανε τον Ιανουάριο του 1941.
• Το καθεστώς συνέχισε τυπικά, αλλά τελικά διαλύθηκε **με τη γερμανική εισβολή τον Απρίλιο του 1941.

📌 Συνοπτικά**

Στοιχείο	Πληροφορία
Περίοδος	1936–1941
Πολίτευμα	Δικτατορία με βασιλική στήριξη
Ιδεολογία	Εθνικισμός, αντικομμουνισμός
Νεολαία	ΕΟΝ (προπαγάνδα – εθνική διαπαιδαγώγηση)
Εξωτερική πολιτική	Ουδετερότητα, αλλά σύγκρουση με Ιταλία
Τέλος καθεστώτος	Θάνατος Μεταξά (1941), γερμανική εισβολή

Μετά από την ΜΚ η Ελλάδα πορεύεται (проживает)